Türkiye, yapay zeka alanında geliştirilen teknolojilerin fikri mülkiyet haklarını daha hızlı koruma altına almak için yeni bir sistem hazırlıyor. Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), yapay zeka projelerine yönelik sınai mülkiyet başvurularının inceleme süresini kısaltacak “Yapay Zeka Hızlı Hat” uygulamasını hayata geçirmeyi planlıyor.
Bir yıl içinde devreye alınması hedeflenen sistem, yapay zeka teknolojisi geliştiren şirketlerin ve girişimlerin başvurularını daha hızlı sonuçlandırmayı amaçlıyor. Böylece şirketler geliştirdikleri teknolojiler üzerindeki haklarını daha erken güvence altına alabilecek.
Yeni sistemin yatırım tarafında da etkisi olacak. Daha hızlı ve belirli kurallara bağlı ilerleyen süreç, yatırımcıların bir teknolojinin fikri mülkiyet durumunu daha kolay değerlendirmesine yardımcı olacak.
Her yapay zeka projesi aynı şekilde değerlendirilmeyecek
Yeni düzenleme yalnızca patent süreçlerini hızlandırmayacak. Türkiye, yapay zeka sistemlerini oluşturdukları riske göre farklı kurallara tabi tutmayı da planlıyor.
Günlük hayatta kullanılan ve düşük risk taşıyan yapay zeka uygulamalarında daha basit kontroller uygulanacak. Sağlık, eğitim, işe alım, sosyal yardım, kredi değerlendirmesi, biyometrik tanıma, kolluk kuvvetleri ve adalet gibi insanların hayatını doğrudan etkileyebilecek alanlarda ise daha kapsamlı incelemeler yapılacak.
Türkiye bu sistemi oluştururken Avrupa Birliği’nin risk temelli yaklaşımını dikkate alacak ancak kendi hukuk ve etik çerçevesini hazırlayacak. Yapay zeka projeleri düşük, orta ve yüksek riskli olmak üzere farklı gruplara ayrılacak. Bu sınıflandırmanın ayrıntılarını belirleyecek risk rehberinin bir yıl içinde yayımlanması planlanıyor.
Düşük riskli uygulamalarda basit kontrol listeleri kullanılacak. Orta riskli sistemlerde kısa bir Algoritmik Etki Değerlendirmesi hazırlanacak. Yüksek etkili yapay zeka sistemlerinde ise daha kapsamlı bir değerlendirme süreci uygulanacak. Bu sistemler için kamuya açık bir Model Kartı hazırlanacak ve denetleyici kurumlara ayrıntılı teknik dosya sunulacak.
Kişisel veriler için kurallar da değişecek
Planın bir diğer önemli bölümü kişisel verileri kapsıyor. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK), Avrupa Birliği’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile uyumunun yapay zeka uygulamalarını da kapsayacak şekilde güçlendirilmesi planlanıyor.
Yeni kurallar, yapay zeka modellerini eğitirken şirketlerin kişisel verileri hangi şartlarda kullanabileceğini daha açık biçimde belirleyecek. Otomatik karar veren sistemlerin aldığı kararları açıklama şartları da netleşecek. Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasına yönelik kurallar da bu çalışmalar kapsamında ele alınacak.
Şirketler için hız, yüksek riskli sistemler için daha fazla denetim
Planlanan düzenlemeler iki farklı ihtiyaca yanıt vermeyi amaçlıyor. Bir tarafta yapay zeka geliştiren şirketlerin yeni teknolojiler üzerindeki haklarını daha hızlı koruması hedeflenirken diğer tarafta insanların hayatını doğrudan etkileyen sistemler için daha sıkı kurallar hazırlanıyor.
Yapay Zeka Hızlı Hat uygulamasının planlandığı şekilde devreye girmesi halinde şirketler patent ve diğer sınai mülkiyet süreçlerinde daha hızlı hareket edebilecek. Risk temelli denetim sistemi ise özellikle sağlık, eğitim, istihdam ve finans gibi alanlarda kullanılan yapay zeka uygulamalarına daha fazla sorumluluk getirecek.
The post Türkiye’de yapay zeka geliştiren şirketler için yeni dönem: Patent süreci hızlanacak first appeared on .
About the Author
