Boğaz ağrısı neden olur?

Boğaz ağısı; yutkunma, konuşma veya nefes alma sırasında boğazda yanma, batma, kuruluk ve tahriş hissiyle kendini gösteren yaygın bir şikâyettir. Genellikle kısa süreli ve basit nedenlere bağlı olsa da bazı durumlarda enfeksiyon, alerji veya daha ciddi sağlık sorunlarının belirtisi olabilir. Peki, boğaz ağrısı neden olur ve hangi durumlarda doktora başvurmak gerekir?

Boğaz ağrısının en yaygın nedenleri

Boğaz ağrısı tek başına ortaya çıkabileceği gibi burun akıntısı, öksürük, ateş, ses kısıklığı ve yutma güçlüğü gibi belirtilerle birlikte de görülebilir. En sık karşılaşılan nedenler aşağıda yer alır.

1. Viral enfeksiyonlar

Boğaz ağrısının en yaygın nedeni viral enfeksiyonlardır. Soğuk algınlığı ve grip gibi hastalıklara yol açan virüsler, boğaz dokusunda tahrişe neden olabilir. COVID-19 da bazı kişilerde boğaz ağrısı, öksürük, halsizlik ve ateşle başlayabilir.

Viral enfeksiyonlarda boğaz ağrısına çoğunlukla burun akıntısı, hapşırma, öksürük, baş ağrısı ve yorgunluk eşlik eder. Bu tür şikâyetler genellikle birkaç gün içinde hafiflemeye başlar.

2. Bakteriyel boğaz enfeksiyonları

Özellikle A grubu streptokok bakterisinin neden olduğu boğaz enfeksiyonu, şiddetli boğaz ağrısına yol açabilir. Bakteriyel enfeksiyonlarda yüksek ateş, bademciklerde beyaz lekeler, boyundaki lenf bezlerinde şişlik ve belirgin yutma güçlüğü görülebilir.

Her boğaz ağrısında antibiyotik kullanılması doğru değildir. Antibiyotikler yalnızca doktor değerlendirmesi ve gerekli testler sonucunda bakteriyel enfeksiyon düşünülüyorsa kullanılmalıdır. Viral enfeksiyonlarda antibiyotiklerin faydası yoktur.

3. Bademcik iltihabı

Bademciklerin virüs veya bakteriler nedeniyle iltihaplanması, boğaz ağrısının önemli nedenlerinden biridir. Bademcik iltihabında boğazda şişlik, kızarıklık, kötü ağız kokusu, ateş ve yutkunurken ağrı görülebilir.

Çocuklarda bademcik iltihabına bağlı olarak iştahsızlık, karın ağrısı ve huzursuzluk da ortaya çıkabilir.

4. Farenjit

Farenjit, boğazın arka kısmını kaplayan dokunun iltihaplanmasıdır. Viral enfeksiyonlar başta olmak üzere bakteriler, sigara dumanı, kuru hava ve alerjenler farenjite neden olabilir. Boğazda kuruluk, yanma, gıcık ve yutkunma sırasında ağrı sık görülen belirtilerdir.

5. Larenjit ve sesin fazla kullanılması

Gırtlak ve ses tellerinin iltihaplanmasına larenjit adı verilir. Uzun süre yüksek sesle konuşmak, bağırmak, şarkı söylemek veya ses tellerini zorlamak boğazda ağrıya ve ses kısıklığına yol açabilir.

Larenjit çoğu zaman viral enfeksiyonlarla ilişkilidir. Ses kısıklığı belirginse ses dinlendirmek, bol sıvı tüketmek ve boğazı tahriş eden dumanlı ortamlardan uzak durmak yararlı olabilir.

6. Alerjiler

Polen, ev tozu, hayvan tüyü veya küf gibi alerjenler burun akıntısına ve geniz akıntısına neden olabilir. Geniz akıntısının boğazın arka kısmını tahriş etmesi sonucunda boğaz ağrısı, gıcık ve öksürük gelişebilir.

Alerjiye bağlı boğaz ağrısında genellikle yüksek ateş görülmez. Hapşırma, burun kaşıntısı, gözlerde sulanma ve burun tıkanıklığı gibi belirtiler daha ön plandadır.

7. Geniz akıntısı

Sinüzit, nezle veya alerji sırasında burun ve sinüslerde oluşan salgılar boğazın arka kısmına akabilir. Bu durum boğazda sürekli bir şey varmış hissi, öksürük, gıcık ve özellikle gece artan tahrişe yol açabilir.

8. Reflü

Mide içeriğinin yemek borusuna ve boğaza doğru geri kaçmasına reflü denir. Mide asidinin boğazı tahriş etmesi; sabahları boğaz ağrısı, ses kısıklığı, kuru öksürük, ağızda ekşi tat ve boğazda yanma gibi şikâyetlere neden olabilir.

Reflüye bağlı boğaz ağrısı çoğu zaman enfeksiyon olmadan ortaya çıkar. Yemeklerden sonra uzanmak, geç saatte ağır yemek yemek, fazla kahve tüketmek ve yağlı yiyecekler bazı kişilerde şikâyetleri artırabilir.

9. Kuru hava ve susuzluk

Özellikle kış aylarında ısıtıcıların kullanılması ortam havasını kurutabilir. Kuru hava, boğazın nem dengesini bozarak yanma ve batma hissine neden olur. Yeterince su içmemek de boğaz kuruluğunu ve ağrıyı artırabilir.

10. Sigara, hava kirliliği ve kimyasal tahriş

Sigara dumanı, pasif içicilik, yoğun hava kirliliği ve temizlik ürünlerinin buharı boğaz dokusunu tahriş edebilir. Düzenli olarak bu etkenlere maruz kalmak, tekrarlayan boğaz ağrısına ve kronik öksürüğe yol açabilir.

Boğaz ağrısı hangi belirtilerle birlikte görülebilir?

Boğaz ağrısının nedeni, eşlik eden belirtiler değerlendirilerek daha iyi anlaşılabilir. Ancak kesin tanı için gerektiğinde doktor muayenesi ve test yapılması gerekir.

Boğaz ağrısına ne iyi gelir?

Hafif ve kısa süreli boğaz ağrılarında aşağıdaki uygulamalar rahatlama sağlayabilir:

• Bol su ve ılık sıvılar tüketmek.
• Ilık tuzlu suyla gargara yapmak.
• Ortam havasını nemlendirmek.
• Sigara dumanından ve yoğun kokulardan uzak durmak.
• Sesi dinlendirmek ve yüksek sesle konuşmaktan kaçınmak.
• Boğazı tahriş etmeyen yumuşak gıdalar tüketmek.
• Uygunsa şekersiz pastil veya boğazı nemlendiren ürünlerden yararlanmak.
• Yeterli uyumak ve dinlenmek.

Bal, bazı yetişkinlerde ve uygun yaştaki çocuklarda öksürük ve boğaz tahrişini hafifletebilir. Ancak bir yaşından küçük bebeklere bal verilmemelidir. Ayrıca ağrı kesici veya ateş düşürücü ilaçlar kullanılacaksa kişinin yaşı, mevcut hastalıkları ve kullandığı ilaçlar dikkate alınmalıdır.

Boğaz ağrısında antibiyotik kullanılır mı?

Boğaz ağrılarının önemli bir bölümü virüs kaynaklıdır ve antibiyotik gerektirmez. Gereksiz antibiyotik kullanımı yan etkilere, alerjik reaksiyonlara ve antibiyotik direncine yol açabilir.

Bakteriyel enfeksiyon şüphesi varsa doktor; muayene, hızlı antijen testi veya boğaz kültürü gibi yöntemlerden yararlanabilir. Antibiyotik yalnızca sağlık profesyonelinin önerisiyle ve belirtilen doz ve sürede kullanılmalıdır.

Boğaz ağrısı ne zaman doktora gitmeyi gerektirir?

Aşağıdaki durumlarda bir sağlık kuruluşuna başvurmak önemlidir:

• Boğaz ağrısı şiddetliyse veya birkaç gün içinde hafiflemiyorsa.
• Yüksek ateş, titreme veya belirgin halsizlik varsa.
• Yutma veya nefes alma güçlüğü gelişmişse.
• Tükürüğü yutamama ya da ağızdan salya gelmesi varsa.
• Boyunda belirgin şişlik veya ağrılı lenf bezleri oluşmuşsa.
• Bademciklerde beyaz iltihaplı alanlar görülüyorsa.
• Boğaz ağrısı sık tekrarlıyor veya uzun süre devam ediyorsa.
• Bağışıklık sistemi zayıf olan bir kişide boğaz ağrısı ortaya çıkmışsa.

Nefes alamama, dudaklarda morarma, boğazda hızla artan şişlik, bilinç bulanıklığı veya şiddetli yutma güçlüğü gibi belirtilerde acil yardım alınmalıdır.

Çocuklarda boğaz ağrısı

Çocuklarda boğaz ağrısı çoğunlukla viral enfeksiyonlarla ilişkilidir. Ancak yüksek ateş, bademciklerde beyazlık, karın ağrısı, kusma veya belirgin halsizlik varsa bakteriyel enfeksiyon olasılığı değerlendirilmelidir.

Çocuğun sıvı alamaması, idrarının azalması, nefes almakta zorlanması, aşırı uyku hâli veya tükürüğünü yutamaması durumunda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Çocuklara ilaç verirken yaşa ve kiloya uygun doz konusunda mutlaka doktor veya eczacı önerisi alınmalıdır.

Boğaz ağrısından korunma yolları

• Ellerinizi düzenli ve doğru şekilde yıkayın.
• Hasta kişilerle yakın temasta ortak bardak ve çatal kullanmayın.
• Kapalı ortamları düzenli olarak havalandırın.
• Sigara içmeyin ve pasif içicilikten uzak durun.
• Yeterli su tüketin ve dengeli beslenin.
• Mevsimsel alerjileriniz varsa tetikleyicilerden kaçınmaya çalışın.
• Reflü şikâyetiniz varsa yatmadan birkaç saat önce yemek yememeye dikkat edin.

Sonuç

Boğaz ağrısı neden olur? sorusunun tek bir yanıtı yoktur. Viral ve bakteriyel enfeksiyonlar, alerjiler, geniz akıntısı, reflü, kuru hava, sigara dumanı ve sesin fazla kullanılması en yaygın nedenler arasındadır. Boğaz ağrısının yanında yüksek ateş, nefes alma veya yutma güçlüğü, boyunda şişlik ya da uzun süren ses kısıklığı varsa doktor değerlendirmesi gerekir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikâyetlerinizin nedeni ve uygun tedavi için bir sağlık profesyoneline başvurunuz.