(İZMİR) – İzmir Büyükşehir Belediyesi, kamuoyunda ‘Basmane Çukuru’ olarak bilinen mülkün Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından ihaleye sunulmasıyla ilgili açıklamalarda bulundu. Belediyeden yapılan açıklamada, hakların satılmadığı, tam tersine korunduğu ve bağımsız bir kamu yapısına dönüştürülmesinin hedeflendiği vurgulandı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Basmane çukuru olarak bilinen mülkün TMSF tarafından ihaleye çıkarılması konusunda değerlendirmelerde bulundu. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Kamuoyunda uzun yıllardır ‘Basmane Çukuru’ olarak adlandırılan mülkün Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından ihale edilmesine yönelik basında ve sosyal medyada yer alan yorumlar nedeniyle kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi gerektiği düşünülmüştür. Öncelikle belirtmek gerekir ki söz konusu ihale, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından herhangi bir taşınmaz veya belediye hakkı satışıdır. TMSF, ilgili şirketlere ait haczedilmiş mülklerle birlikte bunlara bağlı sözleşmelerden oluşan ‘Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’ (TİB) satışa sunmaktadır. Belediyemiz bu ihale sürecinin satıcısı değildir.
TİB İHALESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE BASMANE İLE İLGİLİ AMACI
Ticari ve iktisadi bütünlük ihalesi, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 134. maddesi ile ilgili mevzuat çerçevesinde TMSF’nin kamu alacaklarının tahsili amacıyla yürüttüğü özel bir zorunlu satış yöntemidir. İhale konusu yalnızca boş bir arsanın el değiştirmesi değil; şirketlere ait haczedilmiş varlık unsurları ile bunlara bağlı sözleşmelerden oluşan bir bütünlüktür.
Bu nedenle işlemin hukuki adı ‘satış ihalesi’ olmasına rağmen, Basmane açısından ihale mevcut kat karşılığı inşaat ilişkisini sürdürecek yatırımcının belirlenmesini sağlayacak işlevi de taşımaktadır. İhaleyi kazanacak olan yatırımcının, ihale ve protokol koşulları doğrultusunda belediyemize karşı yapım, teslim ve tapu işlemleriyle ilgili yükümlülükleri üstlenmesi beklenmektedir. Burada belediyemizin bedel ödeyerek bina satın alması ya da belediye taşınmazını satışa çıkarması durumu söz konusu değildir. Amaç, geçmişteki sözleşmelerden doğan hakkımızı temsil eden bağımsız Belediye Hizmet Binasının yatırımcı tarafından inşa edilip belediyemize teslim edilmesi ve tapuda güvence altına alınmasıdır. İhale hukuken bir TİB satışı olup; belediyemiz açısından mevcut sözleşmesel yükümlülüklerin hayata geçirilmesine yönelik yatırım sürecinin bir aşamasıdır.
“BU İLK TİB İHALESİ DEĞİLDİR”
Basmane bölgesinin bugün ilk kez TMSF tarafından ihale konusu yapıldığı yönündeki görüşler yanlıştır. Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü daha önce üç kez satışa sunulmuş olup, 19 Ocak 2016 tarihinde yeniden ihaleye çıkarılmıştır. O tarihteki ihale de projenin tamamlanmasını sağlayacak şekilde sonuçlandırılamamıştır. Mevcut süreç, ilk kez alınmış bir satış kararından kaynaklanmamaktadır; aksine önceki girişimlerle çözülemeyen hukuki ve fiili belirsizliklerin giderilmesi ihtiyacından ortaya çıkmıştır. Önemli olan nokta ise belediyemizin mevcut hakkının bağımsız yapı ile uygulama süresi, teslimat, tescil ve teminat hükümleriyle somutlaştırılmasıdır.
“BASMANE’NİN YAPILAŞMA KARARLARI BUGÜN ALINMADI”
Basmane bölgesinin planlama ve yapılaşma tarihçesi yaklaşık kırk yıl geriye gitmektedir. Alan 1985 tarihli uygulama imar planında özel projeye göre yapılaşmaya açılmış; 1986 yılında yapılan değişiklikle emsal 5 olarak belirlenmiş ve serbest yükseklik ile özel projeye göre uygulama esasları oluşturulmuştur. 1991 tarihli nazım imar planında eski ESHOT garaj alanının otel ve kongre merkezi olarak değerlendirilmesi öngörülmüştür. Dolayısıyla Basmane bölgesinde yapılaşma hakkı mevcut Belediye Yönetimi döneminde tanınmamış olup; daha önce yapılaşmaya kapalı olan bu alan bugün imara açılmamıştır. Alanın imar geçmişi ile TMSF’nin satış işlemi hukuken birbirinden farklı konulardır. 1997 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi ile yüklenici firmalar arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmış ancak sonraki yıllarda yaşanan imar sorunları nedeniyle ana proje tamamlanamamıştır. Ayrıca bazı edimlerin geçmişte yerine getirilmiş olması da sözleşmesel ilişkinin değerlendirilebilmesinde göz ardı edilemez.
“BELEDİYEMİZİN YÜZDE 30’LUK HAKKI KORUNMAKTADIR”
2009 yılında dönemin Belediye Başkanı Sayın Aziz Kocaoğlu öncülüğünde yapılan düzenlemeyle belediyemizin projeden doğan hakkı yüzde 11’den yüzde 30’a çıkarılmıştır ve bu hak Belediye Hizmet Binası olarak değerlendirilmiştir. Bu kazanım geçmişten gelen önemli bir sözleşmesel haktır. Tapuda belediyenin sahip olduğu yüzde 11 oranıyla ilgili firmaların sahip olduğu yüzde 89 oranındaki pay ayrı kavramlardır; bu iki oranın karıştırılması mevcut mülkiyet durumunun yanlış anlaşılmasına neden olmaktadır. Belediyemiz ile yüklenici firmalar arasında imzalanan ve TMSF’nin kamu alacaklısı sıfatıyla katıldığı 10 Eylül 2026 tarihli Protokolün temel amacı geçmişten gelen yüzde 30’luk hakkın azaltılması değil, bu hakkın bağımsız bir yapıya dönüştürülmesidir. Protokol kapsamında toplamda 104.000 metrekare emsale esas inşaat alanının yüzde 30’una karşılık gelen 31.200 metrekarelik alan bağımsız bir Belediye Hizmet Binası olarak inşa edilecektir.
“TMSF İHALESİNİN BEDELİ BELEDİYEMİZİN HAKKININ SATIŞ BEDELİ DEĞİLDİR”
TMSF tarafından açıklanan muhammen bedel olan 75 milyon ABD doları tutarında rakam, belediyenin yüzde 30’luk hakkına atfedilen bir satış bedeli değildir; bu tutar yalnızca TMSF’nin kendi alacaklarının tahsili için belirlediği ticari bütünlük için başlangıç değeri olmuştur.
Bu bağlamda Belediyemiz açısından önemli olan husus bağımsız hizmet binasının bedelsiz inşası, teslimi ve tapuda tesciline dair yükümlülüklerin güvence altına alınmasıdır.
10 Eylül 2026 tarihli Protokol ile TMSF ihale koşullarında Belediyemiz açısından sunulan temel güvenceler şunlardır: Bağımsız hizmet binasının gerçekleştirilmesi, uygulama projelerinin hazırlanması için gerekli onayların alınmasıdır.
Yapı ruhsatından itibaren inşaatın tamamlanarak yapı kullanma izin belgesinin alınması gerekmektedir.
Ayrıca yatırımcının üstleneceği yükümlülüklerin banka teminat mektubu gibi güvencelerle korunması hedeflenmektedir.
Bu güvence kapsamındaki işlemlerin Protokol çerçevesinde takip edilmesi sağlanacaktır.
“DEVAM EDEN HUKUKSAL UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ KAMU YARARINA DAHILDIR”
Basmane bölgesiyle ilgili yaklaşık otuz yıldır süregelen uyuşmazlıklar tapu kayıtlarıyla birlikte çeşitli resmi belgeleri ilgilendirmektedir.
Devam eden davalarda ileri sürülen taleplerin kesinleşmiş yargı kararlarıyla elde edilmiş mülkiyet hakları üzerinde aynı etkiye sahip olmadığı açıktır.
Belediyemiz geçmişten gelen haklarını korurken uzun süre devam eden belirsizlikleri giderecek uygulanabilir çözümler bulmayı amaçlamaktadır.
“BASMANE’NİN ÇÖZÜMÜ KÜLTÜRPARK’IN GELECEĞİNDE DE ÖNEM TAŞIMAKTADIR”
Basmane’de yapılacak bağımsız Belediye Hizmet Binası sadece taşınmaz üzerindeki haklarımızın korunmasını sağlamayacaktır.
Bugün Kültürpark içinde çeşitli belediye birimleri tarafından kullanılan alanların büyük kısmı ekonomik ömrünü tamamlamıştır.
Basmane’deki yeni hizmet binasıyla birlikte kent merkezindeki hizmetlerin daha modern yapıda toplanması mümkün olacak ve böylelikle Kültürpark içerisindeki kullanılmayan alanlar yeşil alana dönüştürülebilecektir.
“AMACIMIZ İZMİR’İN HAKKINI KORUMAK VE KIRK YILLIK SORUNU ÇÖZMEKTİR”
Basmane meselesi yaklaşık kırk yıldır farklı dönemlerde görev yapan belediye başkanları ve bürokratlar tarafından çözüm arayışı içinde olunmuş önemli bir konudur.
Günümüzde yürütülen çalışmalar geçmiş dönemlerde elde edilen kazanımları yok saymak değil daha güçlü hukuki güvenceler sağlamak içindir.
Kamuoyunda dile getirilen farklı görüşlere saygı duyuyoruz ancak TMSF’nin zorunlu satış ihalesiyle belediyenin taşınmaz satışı yapmasının birbirine karıştırılmaması gerekmektedir.
Tartışmalar hangi hakların ihalede yer aldığına yönelik olmalı ve yatırımcıdan beklenen yükümlülükler netleştirilmelidir.
İzmir Büyükşehir Belediyesi Basmane’deki haklarını satmıyor; geçmişte kazandığı hakları koruyarak bunun karşılığı olan bağımsız Belediye Hizmet Binasının yapılmasını hedefliyor.
Belediyemiz tüm süreçleri kamu yararı gözeterek şeffaflık ilkesine uygun şekilde sürdürecektir.
